EBONY***
„Wzrok odkrywa to, co dotyk już wie. Można myśleć o zmyśle dotyku jako podświadomości wzroku. Nasze oczy gładzą różne powierzchnie, kontury i krawędzie, a nieświadome wrażenie taktylne określa przyjemność i nieprzyjemność tego doświadczenia”.
(J. Pallasmaa, Oczy skóry)
Holistyczna teoria świata zakłada, że wszystkie zjawiska doświadczane są przez człowieka za pomocą pięciu zmysłów. Tymczasem w kulturze zachodniej przestaliśmy postrzegać ciało w całości. Od czasów oświecenia „zamieszkaliśmy w swoich głowach”.
Mieliśmy być przede wszystkim racjonalni, a wzrok był tym narzędziem, które rzekomo dostarczało pełni informacji. Okulocentryzm pozwalał też zachować dystans wobec nieracjonalnych odczuć.
Wyzwania współczesności, z wszelkimi traumatycznymi doświadczeniami w makro- i mikro skali ludzkiej egzystencji, decydują o tym, że wszyscy coraz bardziej potrzebujemy żyć w zgodzie i kontakcie ze zmysłami, nie tylko patrząc, ale także czując i dotykając. Tempo życia i ilość bodźców jest obecnie tak duża, że wszyscy jesteśmy zmęczeni i zestresowani. Design chce wspierać nasze dążenia do osiągnięcia dobrostanu. Coraz powszechniej poszukiwany w dzisiejszym świecie well-being, definiowany jest jako stan komfortu, zdrowia i szczęścia. To także myślenie o materiałach, które są zdrowe i stymulują zmysły. I projektanci, i użytkownicy szukają wrażeń dotykowych. W przyszłości ten trend jeszcze się pogłębi.
Współczesny design, bogatszy o wszystkie doświadczenia wynikające z upowszechnienia przemysłowej, seryjnej produkcji, wraca do szeroko pojmowanych tradycji manualnych. Dotyk powraca pod postacią nowych technologii, np. haptycznych urządzeń, ekranów dotykowych. W erze emocji i doświadczeń sam obraz już jednak nie wystarcza. Z każdym rokiem wzrasta wartość solidnej rzemieślniczej wiedzy, eksperymentów tworzywowych, obeznania z materiałami i tkwiącymi w nich możliwościami.
Design synestetyczny, stawiający na pobudzanie i angażowanie więcej niż jednego zmysłu, nakazuje przedmiotom, płaszczyznom, fakturom być nie tylko przyjemnymi dla oka, ale też pobudzającymi w kontakcie dotykowym, zapachowym, słuchowym.
Ze zrozumiałych względów trendy te są szczególnie wyraźne w projektowaniu tkanin i znajdowaniu im miejsca we współczesnej architekturze oraz aranżacji wnętrz. Widać wyraźnie rosnące zainteresowanie doznaniami zmysłowymi i taktylnymi. Projektanci zaczynają coraz intensywniej myśleć manualnie, tworząc projekty, które rozszerzają i wzbogacają haptyczne doświadczenia. Uczą użytkowników zmysłami czytać faktury, miękkość, gęstość, wagę oraz temperaturę materiałów, z którymi ich ciała mają kontakt w trakcie użytkowania różnych przestrzeni. Względy estetyczne w procesie projektowania są tak samo ważne, jak oferowane przez tkaniny wielozmysłowe doznania.
Tkaniny taktylne mają zwrócić naszą uwagę na różnorodność i siłę działania efektów dotykowych, które pobudzają nasze zmysły.
Charakterystyczna dla tkanin struktura powierzchni wynika z właściwości fizycznych przędzy, z której jest zrobiona albo sposobu jej ujarzmienia.
Tkaniny mogą być gładkie, jak wypolerowana stal albo gładkie jak mokra, zwierzęca sierść i wtedy dotykanie ich przynosi ukojenie dla ciała spragnionego chłodu. Mogą być chropowate, faliste, supełkowate, niejednolite, pomarszczone, plisowane etc. Faktura często określana przez porównanie do innego materiału, mającego specyficzny i ogólnie rozpoznawalny wzór powierzchni (na przykład faktura aksamitna, skórzasta, płócienna). Zwyczajowo fakturę nazywa się wyrazistą, jeżeli znacznie odbiega od gładkości.
Tkaniny futrzaste, puszyste, miłe w dotyku, z układającą się pod palcami strukturą przędzy działają na zmysły otulająco i odwołują się do pierwotnego związku człowieka ze zwierzęciem. Takie powierzchnie wyzwalają w użytkowniku odruch głaskania, przytulania, przez co działają terapeutycznie.
Formowane termicznie, trwale utrzymane na powierzchniach syntetycznych tkanin fałdowania, plisowania, zagniecenia etc., działają intrygująco nie tylko wizualnie, ale także taktylnie. Lubimy dotykać takich materii, śledzić linie, odkrywać zawiłości geometrii.
Pobudzanie zmysłów w kontakcie z przedmiotami, które nas otaczają dostarcza przyjemności na różnych poziomach. Współczesny design czerpie inspiracje z otaczającej nas natury, dostarczając bodźców w postaci oddziałujących na nasze zmysły kształtów, płaszczyzn, powierzchni – z całym arsenałem ich możliwości.